Rozmowa z dzieckiem o jego niewłaściwym zachowaniu w szkole to moment, z którym prędzej czy później zmierzy się większość rodziców. Emocje pojawiają się wówczas po obu stronach – dziecko może odczuwać wstyd, złość, poczucie niesprawiedliwości, z kolei rodzic bezradność, niepokój albo rozczarowanie. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby odpowiednio się do niej przygotować. Dobrze przeprowadzona rozmowa nie tylko pomoże rozwiązać aktualne problemy, ale także nauczy dziecko radzenia sobie z trudnymi emocjami.
W naszej szkole wierzymy, że otwarta komunikacja stanowi klucz do rozwiązania wielu problemów, z jakimi borykają się dzieci w wieku szkolnym. Stawiamy na partnerskie relacje, dzięki którym nasi podopieczni czują się akceptowani i wiedzą, że ich troski są dla nas ważne. Poniżej przedstawiamy poradnik, który pomoże przeprowadzić spokojną oraz wartościową rozmowę.
Dlaczego należy rozmawiać z dzieckiem o złym zachowaniu (nie tylko w szkole)
To, co powszechnie nazywamy złym zachowaniem dziecka, w praktyce powinno być dla nas sygnałem, że może ono nie radzić sobie z emocjami lub problemami (zarówno w szkole, jak i w domu). W pierwszej kolejności musi zdać sobie sprawę z tego, że rozwiązaniem trudnej sytuacji nie jest jej ignorowanie ani reagowanie karą. Może to przynieść skutki odwrotne do zamierzonych – niewłaściwe zachowania tylko się pogłębiają, a nasza pociecha straci do nas zaufanie. Spokojnie przeprowadzona rozmowa pomoże między innymi:
- zrozumieć przyczynę niewłaściwego zachowania;
- pokazać dziecku, jakie mogą być konsekwencje jego działań;
- budować relacje oparte na zaufaniu oraz szacunku;
- nauczyć dziecko, jakie zachowania są akceptowane, a jakie nie.
Dziecko, które czuje się wysłuchane, jest bardziej otwarte na rozmowę, łatwiej przyjmuje nasze wskazówki, a co za tym idzie – będzie skłonne zmienić swoje zachowanie i nie powtarzać negatywnych schematów.
Spokój jako fundament udanej rozmowy o zachowaniu dziecka
Jak rodzice często reagują na wiadomość o złym zachowaniu dziecka w szkole? W takim przypadku pojawiają się złość oraz chęć natychmiastowego wyciągnięcia konsekwencji. Taka reakcja bywa usprawiedliwiona, jednak nie jest słuszna. Trzeba o tym pamiętać, bowiem początek rozmowy jest niezwykle ważny i to od emocji dorosłych zależy, w jaką stronę ona pójdzie.
Zanim zdecydujemy się porozmawiać z pociechą, wcześniej powinniśmy ochłonąć, rozmowa “na gorąco” zazwyczaj przynosi efekty odwrotne do zamierzonych. Spokojny ton i opanowanie pomogą nam zbudować poczucie zaufania i zrozumienia. Kolejna ważna sprawa to ciekawość. Często bywa tak, że dialog przeradza się w monolog. Rodzic streszcza przebieg zdarzeń i nie pozwala dziecku na wytłumaczenie, jak pewne zdarzenie wyglądało z jego perspektywy.
Zacznij od wysłuchania dziecka – to ono jest bohaterem rozmowy
W trakcie rozmowy o złym zachowaniu dziecka niejednokrotnie pojawiają się oskarżenia. Zamiast tego – jak już zostało wcześniej podkreślone – lepiej oddać dziecku głos. To on powinien być najważniejszy i jego emocje czy motywacje są kluczem do rozwiązania problemu. Pamiętajmy o tym, że pytania o to, co się wydarzyło lub czemu tak się zachowuje pomogą mu się otworzyć. Możemy przykładowo zapytać:
- Co się dokładnie wydarzyło?
- Jak się wtedy czułeś?
- Dlaczego zareagowałeś w taki sposób?
- Czy myślisz, że teraz postąpiłbyś tak samo?
W trakcie rozmowy unikaj przerywania. Pozwól dziecku na swobodną wypowiedź. Nawet krótkie pauzy nie powinny być pretekstem do mówienia za niego. Trudna sytuacja może wymagać chwili na zebranie myśli i ubranie ich w słowa.
Oddziel zachowanie od oceny dziecka
Najważniejszym elementem skutecznej komunikacji jest to, że powinniśmy oceniać zachowanie, a nie osobę. Dziecko nie jest niegrzeczne – ono w danej chwili zachowało się niewłaściwie. I to postawa stanowi źródło problemu.
Typowe sformułowanie “byłeś niegrzeczny” lepiej zamienić na “to, co zrobiłeś, było niewłaściwe”. Taka zmiana pozwoli uniknąć etykietowania dziecka, pozwoli mu budować poczucie własnej wartości, ale przede wszystkim – stwarza przestrzeń do poprawy.
Pokaż dziecku, jakie konsekwencje może mieć jego zachowanie
Dziecko musi wiedzieć, jakie mogą być konsekwencje jego niewłaściwego zachowania. Ważne jest jednak, aby były one adekwatne do zachowania oraz dokładnie i spokojnie wyjaśnione. Nie chodzi tutaj o straszenie, ale pokazanie, że każda sytuacja może wywołać jakąś reakcję. Zwrócenie dzieciom uwagi wynika przecież głównie z troski o ich bezpieczeństwo.
Warto też pokazać szerszą perspektywę jego działań. Porozmawiajcie wspólnie o tym, jak jego zachowanie mogło wpłynąć na innych, jakie wywołało emocje albo co można zrobić, aby w przyszłości nie doszło do podobnych incydentów. W ten sposób uczymy empatii i odpowiedzialności, a nie tylko unikania kary.
Wspólnie zastanówcie się, jak rozwiązać problem
Analiza błędu to nie wszystko. Kluczowe będzie to, aby wspólnie z dzieckiem zastanowić się nad tym, jak uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości. Zapytaj dziecko, jak następnym razem możesz mu pomóc w trudnej sytuacji. Dzięki temu wie, że ma wsparcie w trudnych chwilach.
Wspólne poszukiwanie rozwiązania pokazuje dziecku, że ma ono moc sprawczą, a każdy konflikt można rozwiązać z poszanowaniem innych.
Złe zachowanie dziecka w szkole a emocje – czego nie wolno ignorować
Za złym zachowaniem dziecka mogą stać trudne emocje, z którymi nie jest w stanie sobie poradzić. Złość, bezradność albo poczucie krzywdy to zaledwie kilka przykładów. Tutaj bardzo ważne jest, aby nasza pociecha umiała nazwać to, co czuje. Odpowiednie nazwanie emocji to podstawa do tego, aby w przyszłości lepiej sobie z nią radzić.
W trakcie rozmowy o złym zachowaniu w szkole unikajmy straszenia, bowiem nie zachęca to do budowania dialogu. Długie monologi o tym, jak bardzo jesteśmy zawiedzeni, czy też porównywanie do innych dzieci – to również nie sprzyja budowaniu atmosfery do szczerej rozmowy.
Jak budować dobre nawyki na co dzień?
W trakcie kilku lat nauki w szkole istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że nasza pociecha kiedyś zachowa się nie tak, jak powinna. Dojrzewanie ma przecież swoje prawa. Jako rodzice pamiętajmy jednak, by nie lekceważyć zmian w zachowaniu dziecka. Skuteczna komunikacja wymaga pracy, dlatego regularnie rozmawiajmy z synem lub córką o tym, jak wyglądał dzień w szkole i co się wydarzyło. Rozmawiajmy o jego emocjach, wzmacniajmy pozytywne zachowania i ustalamy zasady, których należy przestrzegać.
Finova to miejsce, w którym wierzymy, że rozmowa może być remedium na wiele problemów. Na nasze wsparcie mogą liczyć nie tylko uczniowie, ale też rodzice, którzy również tworzą szkolną społeczność. Wyznajemy zasadę, że szacunek i zaufanie są tak samo ważne jak zdobywanie wiedzy.
