Czytanie książek to dla wielu ludzi sposób na spędzanie wolnego czasu, możliwość oderwania od rzeczywistości, kiedy to chociaż na kilka chwil mogą zanurzyć się w świecie powieściowych bohaterów. Książki bardzo często stanowią bowiem swego rodzaju lustro, w którym możemy się przejrzeć. W fikcyjnych historiach próbujemy odnaleźć cząstkę siebie, a niejednokrotnie znaleźć odpowiedź na nurtujące nas pytanie – jak żyć? Po drugiej stronie barykady stoi jednak grupa osób z dumą mówiących, że „w tym roku udało mi się nie przeczytać ani jednej książki”.
Dawno minęły już czasy, kiedy lektura kojarzyła nam się wyłącznie z przykurzonymi półkami w szkolnej bibliotece. Współcześnie czytanie stało się naprawdę modne. W mediach społecznościowych może znaleźć wiele profili osób, które nie tylko recenzują nowości wydawnicze, ale przede wszystkim pokazują, że stanowią one ważną część ich codzienności. Pojawiają się rankingi przeczytanych książek, maratony czytelnicze, czy też przestrogi, jakich tytułów lepiej unikać. Internet może być tu ogromną pomocą w tym, jak zainteresować dziecko książką. To jednak nie jedyny sposób, bowiem pomysłów związanych z tym, jak zachęcić dziecko do czytania książek jest naprawdę sporo. Poniżej przedstawiamy kilka z nich.
Dlaczego (nie)czytamy?
Każdego roku Biblioteka Narodowa przeprowadza badania związane z czytelnictwem książek w Polsce. Ich wyniki możemy traktować różnie – wszystko zależy od tego, jaki jest nasze podejście do tego, ile książek powinien w ciągu roku przeczytać przeciętny Kowalski. W 2024 roku (zaledwie lub aż) 41% ankietowanych zadeklarowało, że przeczytanie przynajmniej jednej książki. Częściej czytają kobiety (47%) niż mężczyźni (35%). W kontekście tego, jak zachęcać i motywować do czytania, zadowalający może być fakt, że to właśnie młodzież w wieku 15-18 lat czyta najwięcej (54%). To oczywiście może być wynikiem tego, że sięgają po wybrane tytuły niejako z obowiązku – jako lekturę, którą należy przeczytać na lekcję języka polskiego. Szkoła to bardzo często jedyne miejsce, gdzie maluch i nastolatek może porozmawiać o literaturze.
W czasach, kiedy każdy z nas ma praktycznie nieograniczony dostęp do Internetu, a tym samym ogromnej ilości filmów i seriali, czytanie wydaje się nam niejako staromodne i nieciekawe. Pamiętajmy jednak, że dzieci miłość do książek bardzo często wynoszą z domu, dlatego warto dać im dobry przykład i samemu sięgnąć po utwór, który pasuje do naszych zainteresowań.
Jak skutecznie zachęcić dziecko do czytania – kilka pomysłów dla rodziców i nie tylko
Jak już zostało wspomniane, miłość do czytania książek często wynosimy z domu, dlatego warto dać dziecku dobry przykład i samemu sięgnąć po tytuł, który wyda nam się interesujący. Wspólne czytanie – nawet, jeżeli trwa kilka minut – może być świetnym sposobem na spędzanie czasu i swego rodzaju rytuałem. Jeżeli dziecko widzi, że rodzice czytają, samo chętniej sięgnie po książkę. Wcześniej dobrze jest zapytać malucha, co go interesuje i pod tym kątem dobierać lektury. W bibliotekach i księgarniach znajdziemy naprawdę bardzo bogatą ofertę książek skierowanych do młodego czytelnika – od książeczek do nauki samodzielnego czytania do bardzo ciekawych (i dostosowanych do wieku) pozycji o znanych malarzach albo postaciach historycznych. Książki dla dzieci zachwycają też swoją estetyką – okładki i wspaniałe ilustracje z pewnością skupią uwagę.
Warto też zachęcić dziecko do czytania na głos, ale bez zbędnej presji. Lektura powinna kojarzyć się z przyjemnością, a nie obowiązkiem. Tylko tak zachęcimy je do sięgania po kolejne pozycje z domowej biblioteczki.
Wybierz książki, które pasują do Twojego dziecka
Czytanie jest ważne, jednak ten argument raczej nie przemówi do naszej pociechy. Na początek bardzo dobrym pomysłem może być wspólna wycieczka do księgarni albo biblioteki, gdzie przyszły czytelnik może sam przejrzeć dostępną ofertę i wybrać coś, co najbardziej zwraca jego uwagę. Wówczas dziecko będzie miało poczucie, że samo decyduje o tym, co warto przeczytać, a to może być naprawdę mocną zachętą.
Rodzic powinien jednak sprawdzić, czy książka nie jest zbyt trudna, gdyż wówczas samodzielny zakup może przynieść skutki odwrotne do zamierzonych. Możemy wprost zapytać dziecko, czym się interesuje, co sprawia mu przyjemność, jak lubi spędzać wolny czas i na tej podstawie wybrać nową książkę, która będzie najlepiej pasować do jego obecnych (często bardzo zmiennych) zainteresowań.
Domowa biblioteczka pełna inspiracji
Własna biblioteczka to dobry pomysł, aby nie tylko zachęcić dziecko do nauki czytania, ale też nauczyć go dbać o własne rzeczy. Sama jej organizacja może być świetną zabawą. Nie musi to być duży regał z książkami. Na początek wystarczy miejsce na półce, aby maluch mógł na niej ułożyć ulubione książki, a kolekcja z czasem może się oczywiście powiększać. Nie wiesz, co powinno się znaleźć w takiej biblioteczce? Zbiory możemy podzielić na kilka kategorii:
- klasyka literatury, którą dzieciaki bardzo często poznają w szkole;
- nowości wydawnicze, dopasowane do wieku oraz zainteresowań malucha;
- pozycje rozwijające umiejętności czytania.
Czytanie jako pretekst do działania
Książki wprowadzają dzieci w świat wyobraźni, dlatego warto to wykorzystać i nie tylko rozmawiać o tym, co nasza pociecha przeczytała, ale też zachęcić ich do różnych aktywności. Ciekawą formą może być prowadzenie zeszytu lektur, w którym dzieci zapisują swoje refleksje o lekturze, opisują bohaterów, ale też wykonują różne prace plastyczne, inspirowane na przykład fabułą.
Każde dziecko uwielbia dobrą zabawę, dlatego na podstawie przeczytanych książek można wykonać ciekawy plakat, odgrywać scenki, a nawet przygotować potrawy inspirowane tym, co jedzą bohaterowie. Pomysłów jest naprawdę wiele. Ważne, aby młody czytelnik wiedział, że książka może dostarczać nieskończonych inspiracji do dobrej zabawy.
Na koniec rzecz najważniejsza – pokaż, że książka to naprawdę coś wspaniałego. Dzięki temu twoje dziecko chętnie po nią sięgnie i odłoży smartfon lub laptop. Nawet kilka minut czytania dziennie może pomóc dziecku wyrobić pozytywne nawyki. Dla młodego czytelnika dużą frajdą może być już samo przygotowanie się do czytania – wybór książki, aranżacja kącika czytelniczego itd.
